"WIECZORY KALUKI" HOWARDA JACOBSONA - "NAJBARDZIEJ ŻYDOWSKA KSIĄŻKA, JAKĄ KIEDYKOLWIEK NAPISANO"! | 2010-04-02 |
 Opis książki Jest w tej książce dziki, pełen złości, gromki i szyderczy śmiech, ale to śmiech na krawędzi. Komedia kataklizmu. Max Glickman, brytyjski Żyd mieszkający w Crumpsall Park, powinien wieść pogodne życie u boku swej eleganckiej matki urządzającej wieczorki dla przyjaciół, którzy uwielbiają niemal tak samo jak ona karcianą grę kaluki, oraz ojca ateisty obwieszającego ściany zdjęciami ulubionych mistrzów boksu. Ale inne głosy szepczą mu uwodzicielsko o Buchenwaldzie, eksterminacji i niemożności zapomnienia. Zafiksowany na punkcie zbrodni popełnionych przeciwko jego ludowi, ale nieumiejący żyć pośród swoich, Max wyprowadza się, żeni z gojką (gojkami) i rysuje komiksy o żydowskich cierpieniach, którymi nikt, a już najmniej sami Żydzi, się nie interesuje. Ale jest to znośne życie, całkiem znośne, dopóki jego dawno zapomniany przyjaciel z dzieciństwa, Manny Washinsky, nie zostaje wypuszczony z więzienia. Powolutku, nawiązując z nim kontakt i próbując zrozumieć, dlaczego zrobił Buchenwald z własnego domu dusząc gazem własnych rodziców, Max poznaje historię ortodoksyjnej rodziny Manny'ego, a zwłaszcza dzieje miłosnej afery jego brata z pół-Niemką. Na domiar złego wciąga się w obsesję Holokaustu, z której nie ma ani nie może być ucieczki. O autorze Howard Jacobson (ur. 24.08.1942 r. w Manchester), brytyjski pisarz, autor dziewięciu powieści i czterech dzieł non-fiction. Zdobywca nagrody Bollinger Everyman Wodehouse Prize w 1999 za komediową powieść The Mighty Walzer. W 2006 r. Wieczory kaluki znalazły się na liście książek nominowanych do nagrody Bookera. Często nazywany brytyjskim Philipem Rothem, z właściwym sobie humorem i przewrotnością pisarz twierdzi, że jest „żydowską Jane Austin". Podkreśla, że „komedia jest bardzo ważną częścią tego, co robię". O swojej tożsamości mówi: „W żadnym razie nie jestem konwencjonalnym Żydem. Nie chadzam do synagogi. Czuję tylko, że mam żydowski umysł, żydowską inteligencję. I czuję się związany z innymi żydowskimi umysłami z przeszłości. Nie mam pojęcia, w jakie tarapaty może wpędzić taki swarliwy, kwestionujący wszystko umysł. To, czym jest Żyd, wynika z doświadczeń pięciu tysięcy lat - to one ukształtowały żydowskie poczucie humoru, one ukształtowały żydowską kłótliwość, skłonność do zwady czy nieustępliwość". Jego nowa książka Wieczory kaluki (2006 r.) została oceniona jako „najbardziej żydowska powieść, jaką kiedykolwiek ktokolwiek gdziekolwiek napisał&
Recenzja "The Times", A.C. Grayling, 24 czerwca 2006
Wieczory kaluki Howarda Jacobsona
Jak opisać dzieło geniusza w epoce niemrawej krytyki, banalizacji sądów i inflacji retoryki? Pytanie uzasadnione, bo ta potężna, niepokojąca, poruszająca i mądra powieść jest naprawdę książką genialną. Jej architektura - czy ściślej rzecz biorąc, inżynierska konstrukcja - w swojej spójności i staranności stanowi osiągnięcie wręcz fenomenalne. A przecież jest to najmniej istotna z jej zalet. Dech w piersi zapiera przede wszystkim bezkompromisowość i głębia książki, właściwie tak oszałamiająca, że nie poddająca się analizie, a także będąca jej osią fabularną tragedia, której sprawca nie ma wyrzutów sumienia, chociaż zaszokowany czytelnik chwilami śmieje się w głos podczas lektury. Wieczory kaluki to bez wątpienia najinteligentniejsza i najważniejsza powieść, jaka ukazała się w Wielkiej Brytanii w ciągu ostatnich lat. Talent Howarda Jacobsona jako pierwszorzędnego powieściopisarza anglojęzycznego jest znany nie tylko w Anglii. To mistrz angielszczyzny, którego bystre spojrzenie plasuje na pozycji jednego z najbardziej przenikliwych i błyskotliwych pisarzy brytyjskich. Co więcej, Jacobson należy do tej niewielkiej grupki autorów, którzy tak dalece wybijają się ponad przeciętność, że wykraczają poza kompetencje jurorów nagrody Bookera i Whitbread Prize - a gdyby nawet autor Nocy kaluki otrzymał któreś z tych wyróżnień, w gruncie rzeczy umniejszyłoby to jego rangę artystyczną, gra bowiem w innej lidze, czego dowodzi omawiana powieść.
Nie licząc innych proweniencji gatunkowych, Wieczory kaluki to także historia kryminalna, pełna przejmującego napięcia opowieść o tajemnicy, do której rozwiązania autor przybliża nas niezwykle starannie odmierzonymi krokami. Tło jest panoramiczne: Manchester, Izrael, sztetle dawnej diaspory żydowskiej i obóz koncentracyjny, gdzie okryta złą sławą Ilse Koch chłoszcze członki nagich Żydów, z których jeden, Mendel, nawet ją za to pokocha. Bo nie ma w tej książce ucieczki od bolesnych prawd. Na tym to właśnie tle wyłania się stopniowo wyraźny obraz, będący przedstawionym pod postacią oblicza mordercy portretem pięciu tysięcy lat żydowskich cierpień. Powtórzmy więc jeszcze raz, i to bardzo dobitnie: Wieczory kaluki wyszły spod pióra geniusza
|
|
